نسخه خطی ووینیچ کتابی قدیمی متعلق به قرن پانزدهم میلادی است که نوشتههای عجیب و خطی ناآشنا دارد. این نسخه خطی در سال ۱۹۱۲ توسط ویلفرد ووینیچ که نام این کتاب هم از وی گرفته شده، پیدا شده است. اما تاکنون، با وجود تلاشهای فراوان، هیچکس نتوانسته خط های آن را با موفقیت بخواند. بسیاری معتقدند که این کتاب به صورت رمزنوشته است و این دلیل ناتوانی ما در خواندن آن می باشد. با این دیدگاه کاملا موافقم و به نظرم، طبقهبندی ساختارهای تکراری فراوان موجود در سطرها، راهی برای رمزگشایی این نسخه خطی اسرار آمیز است
ساختار تکرار و قوانین حذف
در یک خط از دستنوشته های ووینیچ می توان واژگان را با نماد های زیر نمایش داد
A1، A2، A3، A4، A5،…، A(n)
سپس توالیهای تکراری را طبقهبندی کرد،تا به سه خانوادهی اصلی رسید که ساختار آنها در مدلهای زیر خلاصه شده است
خانواده عناصر اتصال دهنده
خانواده ای از عناصر تکراری و دارای دو شکل. در هر دوی این اشکال یک قطعه، بدون قرار گیری قطعه ایی از نوع دیگر، به صورت پشت سر هم، تکرار می شود. در شکل اول، قطعه ی انتهایی یک کلمه با قطعه ی ابتدایی کلمه ی بعدی برابر بوده و در شکل دوم، قطعه ی تکرار شونده، درون یک کلمه می باشد (پک قطعه می تواند یک حرف یا توالی از حروف باشد)
قانون یک
خانواده حذفی متناوب
خانواده ای با بیشترین فراولنی در خطوط ووینیچ شامل عناصر تکراری در حروف آغازین و انتهایی کلمات همجوار، به صورتی که قطعه ی ابتدای یک کلمه با قطعه ی ابتدای کلمه ی دیگر برابر است و یا انتهای یک کلمه با انتهای کلمه ی مجاور یکسان می باشد
واژگان n+1 و n – قانون دو
خانواده وارونه
خانواده ای ساخته شده از قطعات تکراری یکسان است و به اشکال متفاوت دیده می شود. این تکرار ها، دو سمت یک بخش یا کلمه را احاطه می کنند
واژگان n+1 و n و n-1 – قانون سه
ترتیب برداشتن تکرار ها
لوپ (لوپ (قانون۱)، سپس لوپ (قانون ۲)، سپس لوپ(قانون ۳))
نمونه ای از یک جمله – خط اول از برگه اول – سمت چپ
مرحله یک-رونویسی
RI.A’.H.V, A’.D.S.A.M, D.T’, D.T’, P.A’.T.V, A’.A. R, GA.A.R, A.T”, V, P.T.T.V, A’.A.R, D.R, D.A’.V, S.A’.D, T’.RI.D, S.V, D.RI.D.S.A.R, A’.D.S.V, S.D, RIA.V, RIA.D, RIA.V, J.V, S.RI.J.T.T.V, PA.V, RI.D.P.A’.D.S.V, S.A.T’, S.D.T’, A’.D.RI.T.D, S.A.M.R, S.A.T”, H.D, A’.T.V, A’.D, RI.D.S.V( … ریاهو ا دسام دت دت پاتو اار قاارات )
مرحله دو- قانون های یک و دو
RI.A’.H.V, A’.D.S.A.M , P.A’.T.V, A’, GA, A.T”, P.T, A, V, S.A’, T’.RI, S.V, D.RI.D.S.A.R, A’.D.S.V, S.D, V, D, J, S.RI.J.T, PA, RI.D.P.A’.D.S, A, A’.D.RI.T, M.R, T”, H.D, T.V, D, RI.D.S.V
RI.A’.H.V, A’.D.S.A.M , P.A’.T.V, A’, GA, A.T”, P.T, A, V, S.A’, T’.RI, S.V, D.RI.D.S.A.R, A’.D.S.V, S.D …
مرحله سه – ساختن چهارچوب خواندن
RIA HVADS AMPAT VAGAAT P TAVS ATRI SVD …
مرحله چهار- تبدیل به فارسی
ریع حوادث انبات واقعات ب تاوش عطری شود
با توجه به ساختار های مشاهده شده و بررسی های صورت گرفته در تعداد زیادی از صفحات ووینیچ، واضح است که لایه هایی از تکرار روی یکدیگر قرار گرفته اند تا متن اصلی را رمز کنند. این موضوع می تواند دلیل اصلی ناتوانی انالیز های زیان طبیعی پژوهشگران باشد. آن ها در واقع این آنالیز ها را روی خط های دارای تکرار انجام می دادند، پس جای تعجب نیست که هیچ زبان طبیعی را نمی توانستند تشخیص دهند. در حالی که پس از برداشتن تکرار ها با جایگزینی الفبا، زبانی بسیار شبیه به زبان فارسی قابل مشاهده است حتی اگر این زبان فارسی کاملا امروزی نباشد ساختارها ی زبانی جملات فارسی را دارد و با توجه به واژگان و ساختار های موجود، در شاخه هندوایرانی قرار می گیرد
همچنین با توجه به وجود این ساختار های تکراری و واژگان و جمالات پدید آمده، می توان تئوری بیان داشت که چگونگی ساخت این رمز نوشته را آشکار می سازد
یک – برای هر پاراگراف از دستنوشته های ووینیچ، در توالی های واژگان، تکرار هایی از حروف متفاوت مشاهده می شود
دو – هر توالی جزیره ای است از حروف تکراری مخصوص به خودش که لزوما با توالی بعدی یکسان نیست
سه – ساختار تکرار های متوالی حداقل در سه خانواده قرار می گیرند و لایه هایی از این تکرار ها وجود دارد
چهار- با حذف تکرار ها و جایگذاری نماد ها، تغییر چهارچوب خواندن واژگان و جملاتی را به وجود می آورد
می توان چنین نتیجه گرفت
پنج – متنی اولیه وجود داشته که حروف آن با اشکال نا آشنا جایگزین شده است
شش – فاصله های واژگان برداشته شده و برش در نقاط مختلف نوشته ایجاد گردیده است
هفت – نهایتا بخش های تکراری به قسمت های واژه مانند افزوده شده و ویژگی های تکراری را به خط ها داده اند
برای درک عمیق تر از این روش الگوریتمی، می توانید کتاب پیوند ستاره و گیاه را مطالعه نمایید
منابع
1.
General Collection, Beinecke Rare Book and Manuscript Library, Yale University. https://beinecke.library.yale.edu/collections/highlights/voynich-manuscript
2.
مطیعی جویباری، سیده پردیس. 1402. پیوند ستاره و گیاه. آمل : نشر اودیسه